درمان قطع عضو مبتلایان به دیابت با کمک پانسمان هوشمند

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکزی؛ پژوهشگران پانسمان هوشمندی طراحی کردند که با پایش زخم‌های دیابتی، مانع از قطع عضو می‌شود.

زخم پای دیابتی، یکی از خطرناک‌ترین عوارض بیماری دیابت است که سالانه میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان درگیر می‌کند.

این زخم‌ها به دلیل آسیب ناشی از قند خون بالا به رگ‌های خونی و اعصاب، به کندی ترمیم می‌شوند و در صورت بروز عفونت و تاخیر در درمان، ممکن است به آسیب گسترده بافتی و حتی قطع عضو منجر شوند. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام تغییرات خطرناک در روند بهبود زخم اهمیت بسیار زیادی دارد.

گروهی از پژوهشگران موفق به توسعه پانسمان هوشمند شده‌اند که می‌تواند پایش زخم‌های دیابتی را آسان‌تر، دقیق‌تر و ایمن‌تر کند. این فناوری به بیماران و پزشکان امکان می‌دهد که فقط با استفاده از گوشی هوشمند، وضعیت زخم را به‌صورت لحظه‌ای بررسی کنند.

این دستگاه جدید از ترکیب یک پانسمان ویژه و قطعات الکترونیکی بسیار کوچک تشکیل شده و قادر است چندین شاخص مهم ازجمله سطح گلوکز، دمای زخم و میزان اسیدیته (pH) را اندازه‌گیری کند، عواملی که تغییرات آنها می‌تواند نشانه‌ای از بهبود یا وخیم شدن زخم باشد.

یکی از ویژگی‌های جالب این فناوری، تغییر رنگ پانسمان در واکنش به شرایط زخم است. پژوهشگران این پانسمان را با استفاده از الیاف بسیار نازکی ساخته‌اند که از طریق فرآیند «الکتروریسی» تولید می‌شوند. این الیاف که حتی از موی انسان نیز نازک‌تر هستند، نسبت به تغییرات شیمیایی محیط زخم واکنش نشان می‌دهند.

در صورتی که سطح گلوکز افزایش یابد یا میزان اسیدیته به سمت شرایط نامطلوب حرکت کند، رنگ پانسمان تغییر می‌کند. این قابلیت به بیماران اجازه می‌دهد فقط با نگاه کردن به پانسمان، از احتمال بروز مشکل آگاه شوند و پیش از آنکه آسیب جدی به بافت‌ها وارد شود، برای دریافت خدمات پزشکی اقدام کنند.

البته پژوهشگران به تغییر رنگ ساده بسنده نکرده‌اند. آنان سامانه اپتوالکترونیکی نیز به این پانسمان افزودند که می‌تواند تغییرات رنگ را بسیار دقیق‌تر از چشم انسان اندازه‌گیری کند. این دستگاه شامل یک منبع نور کوچک و حسگری است که نور بازتاب‌شده را تحلیل کرده و اطلاعات را به سیگنال‌های الکترونیکی تبدیل می‌کند.

برخلاف عکس‌هایی که با دوربین تلفن همراه گرفته می‌شوند، اندازه‌گیری‌های این دستگاه کمتر تحت تاثیر نور محیط قرار می‌گیرد و در نتیجه نتایج قابل اعتمادتر و دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

یکی دیگر از مزیت‌های مهم این فناوری، عدم نیاز به باتری است. پانسمان هوشمند از فناوری «ارتباط میدان نزدیک» (NFC) استفاده می‌کند که در پرداخت‌های بدون تماس و برخی دستگاه‌های بی‌سیم به کار می‌رود. هنگامی که تلفن همراه به پانسمان نزدیک می‌شود، انرژی مورد نیاز آن به‌صورت بی‌سیم تامین شده و اطلاعات جمع‌آوری‌شده به گوشی منتقل می‌شود.

این طراحی بدون باتری موجب می‌شود پانسمان سبک، راحت و استفاده از آن ساده باشد. بیماران نیازی به شارژ کردن یا استفاده از تجهیزات پیچیده ندارند و پزشکان نیز می‌توانند از راه دور وضعیت زخم را بررسی کرده و در صورت مشاهده علائم هشداردهنده، سریع‌تر مداخله کنند.

به باور پژوهشگران، این فناوری می‌تواند کیفیت زندگی بیماران دیابتی را به شکل قابل توجهی بهبود بخشد. در روش‌های سنتی، پایش زخم‌ها معمولا نیازمند مراجعات مکرر به مراکز درمانی و گاهی نمونه‌گیری‌های متعدد است، اما پانسمان هوشمند روشی غیرتهاجمی و پیوسته برای نظارت بر سلامت زخم فراهم می‌کند.

پژوهشگران امیدوارند این فناوری بتواند با تشخیص سریع علائم هشداردهنده، از پیشرفت زخم‌های دیابتی پیشگیری کرده و در نهایت شمار موارد بستری و قطع عضو ناشی از این عارضه را در سراسر جهان کاهش دهد. این دستاورد می‌تواند گامی مهم در مسیر مراقبت هوشمند و شخصی‌سازی‌شده از بیماران دیابتی باشد.

نتایج این پژوهش در نشریه Advanced Functional Materials منتشر شده است.