آیا موز واقعاً سالم است یا فقط شکر است در پوششی دیگر؟

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ به نقل از دیلی میل؛ موز میوه‌ای ارزان، کم‌حجم و به‌طور طبیعی شیرین، پرفروش‌ترین میوه در بریتانیا و ایالات متحده است و مدت‌هاست که با تناسب اندام، سلامت قلب، هضم بهتر و انرژی سریع مرتبط است. با این حال، در سال‌های اخیر موز‌ها تحت انتقاد نیز قرار گرفته‌اند و به دلیل محتوای شکر بالا، نشاسته زیاد و حتی تأثیر منفی بر قند خون مورد توجه قرار گرفته‌اند. 

آیا موز واقعاً سالم است یا میوه‌ای است که به‌اشتباه درک شده است؟ موز‌ها که بیش از ۷،۰۰۰ سال پیش در جنوب شرق آسیا کشت شده‌اند، به‌تدریج از طریق مسیر‌های تجاری در سراسر دنیا پخش شدند و زمانی به عنوان میوه‌ای لوکس، عجیب و غریب در نظر گرفته می‌شدند. 

آنها فقط در اواخر قرن نوزدهم در بریتانیا به‌طور گسترده در دسترس قرار گرفتند، زمانی که کشتی‌های بخار و سردخانه‌ها واردات را مقرون‌به‌صرفه کردند. امروز، موز زرد رنگ کاوندیش در قفسه‌های سوپرمارکت‌ها غالب است و میانگین شهروند بریتانیایی حدود ۲۰ موز در سال مصرف می‌کند.

با اینکه موز‌ها جزو غذا‌های روزمره هستند، تأثیر تغذیه‌ای آنها به شدت به نحوه و زمان مصرف آنها بستگی دارد. برای جداسازی حقیقت از افسانه، دکتر دوئین ملر، متخصص تغذیه ثبت‌شده و استاد ارشد در دانشکده پزشکی آستون به سوالات کلیدی پاسخ می‌دهد.

موز‌ها غالباً به دلیل محتوای شکرشان، به ویژه در مقایسه با میوه‌هایی مانند توت‌ها یا سیب‌ها، مورد انتقاد قرار می‌گیرند. یک موز متوسط حاوی حدود ۱۴ گرم شکر طبیعی و تقریباً ۱۰۰-۱۱۰ کالری است. اما دکتر ملر می‌گوید که تمرکز فقط بر روی شکر گمراه‌کننده است.

او می‌گوید: «موز‌ها می‌توانند گزینه خوبی باشند، زیرا منبع فشرده‌ای از انرژی هستند که برای بردن به باشگاه یا مصرف آن به عنوان وعده ناهار بسیار مناسب است».

برخلاف شیرینی‌ها یا نوشیدنی‌های شیرین، شکر موجود در موز با فیبر، آب و ریزمغذی‌ها احاطه شده است، که هضم را کند می‌کند و افزایش ناگهانی قند خون را کاهش می‌دهد. او اضافه می‌کند: «به هنگام رسیدن موزها، ممکن است شکر بیشتری تولید شود، اما مهم است که به یاد داشته باشید این شکر آزاد نیست و می‌تواند یک ماده غذایی مفید به ویژه قبل از تمرین حرکات ورزشی باشد.»

مطالعات بزرگ جمعیتی به‌طور مداوم نشان می‌دهند که مصرف میوه‌های کامل – از جمله موز – با بهبود سلامت قلب و عروق و کاهش مرگ‌ومیر کلی مرتبط است، نه افزایش وزن یا آسیب‌های متابولیکی.

موز‌ها به خاطر غنای خود در پتاسیم مشهور هستند و حاوی حدود ۳۵۰–۴۰۰ میلی‌گرم پتاسیم در هر میوه متوسط هستند. پتاسیم نقش حیاتی در سیگنال‌دهی عصبی، انقباض عضلات و حفظ ضربان قلب منظم دارد. این عنصر همچنین به تنظیم فشار خون کمک می‌کند و با مقابله با تأثیرات سدیم، بدن را تشویق می‌کند تا نمک اضافی را دفع کند – مکانیزمی که با کاهش خطر حمله قلبی و سکته مرتبط است.

با این حال، دکتر ملر نسبت به اغراق در اهمیت موز‌ها هشدار می‌دهد. او می‌گوید: «اگرچه موز‌ها منبع معقولی از پتاسیم هستند، اما به هیچ وجه به خوبی یک سیب‌زمینی بزرگ پخته یا یک مشت کشمش یا زردآلو نیستند.»

با این حال، پتاسیم خود بسیار حیاتی است. پتاسیم برای سلامت ضروری است، زیرا به کاهش فشار خون و بهبود سلامت قلب مرتبط است و بسیاری از مطالعات فواید آن را در کنار کاهش مصرف سدیم (نمک) نشان می‌دهند. 

به عبارت دیگر، موز‌ها به سلامت قلب کمک می‌کنند، اما تنها یا بهترین منبع نیستند.

آیا موز‌ها به سلامت روده کمک می‌کنند؟

موز‌ها حاوی حدود ۳ گرم فیبر در هر میوه متوسط هستند که به هضم و نظم روده کمک می‌کند. اما اثر جالب آنها بر روده ناشی از چیزی کمتر شناخته‌شده به نام نشاسته مقاوم است. موز‌های سبز یا نارس حاوی سطوح بالایی از نشاسته مقاوم هستند، نوعی کربوهیدرات که بدن نمی‌تواند آن را هضم کند. در عوض، این نشاسته به روده بزرگ منتقل می‌شود، جایی که باکتری‌های روده آن را تخمیر می‌کنند.

دکتر ملر توضیح می‌دهد: «موز‌های سبز حاوی نشاسته مقاوم بیشتری هستند که برای سلامت روده خوب است. این به این دلیل است که ما نمی‌توانیم این نوع نشاسته را هضم کنیم که مانند فیبر عمل می‌کند و میکروب‌های روده ما سپس آن را تخمیر می‌کنند.»

این فرآیند تخمیر ترکیباتی تولید می‌کند که با بهبود سلامت روده و تنظیم متابولیسم مرتبط هستند. «این می‌تواند به کاهش خطر سرطان روده بزرگ و حتی کمک به تنظیم قند خون و متابولیسم کمک کند.»

به هنگام رسیدن موزها، نشاسته مقاوم به تدریج به شکر‌های ساده تبدیل می‌شود، که باعث می‌شود موز‌های رسیده شیرین‌تر و آسان‌تر قابل هضم باشند –، اما خواص تغذیه‌ای آنها برای روده کاهش می‌یابد.