افزایش تولید فولاد ایران همزمان با افت تولید رقبا
در حالی که با پایان سال ۲۰۲۵ و آغاز سال نو میلادی؛ آمارها حکایت از کاهش تولید جهانی فولاد میدهد، کشورمان ایران با ثبت افزایش تولید جایگاه خود را در جمع ۱۰ تولیدکننده بزرگ جهان حفظ کرده است.
به گزارش خبرنگار تحریریه صنعت
خبرگزاری صدا وسیما؛ فولاد به عنوان یک محصول راهبردی، کلید توسعه زیرساختها و صنایع پاییندستی و بهعنوان فلزی حیاتی، پیشران اصلی صنایع مادر از جمله ساختوساز، خودروسازی، زیرساختهای عمرانی و انبوهسازی محسوب میشود، صنعتی که بهعنوان ستون فقرات توسعه پایدار و دومین کالای راهبردی جهان پس از نفت خام شناخته میشود و نقش آن در رشد اقتصادی کشورها، چشمپوشی نیست، صنعتی که از دل معادن متولد میشود و ارزش مییابد و قابلیت و اهمیت آن در تمامی عرصههای زندگی از کوچکترین اجزای یک ساعت مچی تا کشتیهای اقیانوس پیمای تجاری به آن جذابیت میدهد، به نحوی که در رقابتی جهانی روزانه، ماهانه و سالانه تولیدات و دستاوردهای این صنعت در ابعاد داخلی و جهانی رصد و رتبه بندی میشود.
نگاهی به تولید فولاد؛ از معدن تا کارخانه
فرآیند تولید فولاد با استخراج سنگ آهن از معادن توسط ماشینآلات سنگین و بیلهای مکانیکیهای غول پیکر آغاز میشود و محصول استخراج شده پس از خردایش، فرآوری شده و به کنسانتره تبدیل میشود و طی فرآیندی به گلولههایی به نام گندله تبدیل میشود که خوراک اصلی کورههای ذوب هستند، پس از طی این مراحل؛ گندلهها وارد کورههای عظیم صنعتی میشوند. در این مرحله، با طی فرآیندهای پیچیده حرارتی و شیمیایی، آهن و شمش فولادی از مواد اولیه به فلز خالص تبدیل میشود.
کشورمان ایران با دارا بودن پهنههای وسیعی از معادن سنگ آهن و کارخانجات فرآوری محصول فولاد، دارای مزیتی منحصربهفرد در بین رقبای خود در منطقه و جهان است و به گفته آقای نادر سلیمانی کارشناس صنعت فولاد، کشورمان ایران دارای ۲۷۰ واحد صنعتی بزرگ و کوچک فعال در صنعت فولاد است.
بر این اساس؛ قابلیتهای موجود در این صنعت منجر به ظرفیت سازیهای اساسی در سالهای اخیر شده به طوریکه که به گفته آقای بهرام سبحانی رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، ظرفیت نصب شده در صنعت فولاد بالای ۵۰ میلیون تن است.
براساس این گزارش؛ آمارهای منتشره از سوی انجمن جهانی فولاد (World Steel Association)، گواه ظرفیت و قابلیتهای تولید این عنصر مهم در ایران است به نحوی که کشورمان در ۱۱ ماه نخست سال ۲۰۲۵ بهطور متوسط ۲۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تن فولاد تولید کرده است؛ رقمی که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته میلادی رشد یکدهم درصدی را نشان میدهد و بیانگر ثبات نسبی تولید فولاد کشور در شرایط پرنوسان بازارهای جهانی است.
همچنین تولید فولاد ایران در ماه نوامبر (یازدهمین ماه میلادی) به ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تن رسید که نسبت به نوامبر سال گذشته ۹ و دو دهم درصد افزایش داشته است؛ رشدی معنادار که ایران را در زمره کشورهایی با عملکرد مثبت تولید در این ماه قرار داده است.
به گفته آقای رسول خلیفه دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران؛ طی ۲۰ سال گذشته متوسط رشد در صنعت فولاد ۵ تا ۷ درصد بوده است.
براساس این گزارش؛ چین، هند و ایالات متحده آمریکا در ماه نوامبر بهترتیب عنوان بزرگترین تولیدکنندگان فولاد جهان را به خود اختصاص دادند. پس از این کشورها، ژاپن، روسیه، کرهجنوبی، ترکیه، آلمان، برزیل و ایران در رتبههای بعدی قرار گرفتند؛ جایگاهی که نشان میدهد ایران همچنان در جمع ۱۰ تولیدکننده بزرگ فولاد جهان حضور دارد.
همچنین کشورهای غرب آسیا در مجموع در ماه نوامبر ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تن فولاد تولید کردند. با توجه به تولید ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تنی ایران، حدود ۶۲ درصد فولاد تولیدی این منطقه به ایران اختصاص دارد؛ آماری که جایگاه محوری و تعیینکننده ایران در بازار فولاد غرب آسیا را بهخوبی نشان میدهد.
تولید فولاد منطقه غرب آسیا در مقایسه با نوامبر سال گذشته ۸ و دو دهم درصد افزایش یافته که بخش عمده این رشد، حاصل افزایش تولید ایران بوده است. در این گزارش، کشورهای ایران، عراق، اردن، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی، امارات عربی متحده ، بحرین و یمن بهعنوان تولیدکنندگان فولاد غرب آسیا مورد بررسی قرار گرفتهاند.
بررسی عملکرد کشورها نشان میدهد در ماه نوامبر، هند، آمریکا، ترکیه، برزیل و ایران افزایش تولید فولاد را تجربه کردهاند که بیشترین نرخ رشد با ۱۰ و هشت دهم درصد به هند اختصاص دارد، در مقابل، چین بهعنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان، با کاهش ۱۰ و ۹ دهم درصدی تولید مواجه شده است؛ کاهشی که پس از افت ۱۲ و یک دهم درصدی ماه اکتبر، دومین کاهش پیاپی این کشور محسوب میشود و بیشترین کاهش تولید در میان ده تولیدکننده بزرگ فولاد جهان را رقم زده است.
براساس دادههای انجمن جهانی فولاد، تصویر کلی تولید در سطح جهان همچنان کاهشی است. بهگونهای که ۷۰ کشور تولیدکننده فولاد در ماه نوامبر مجموعاً ۱۴۰ میلیون و ۱۰۰ هزار تن فولاد تولید کردند که در مقایسه با نوامبر سال گذشته ۴ و شش دهم درصد کاهش نشان میدهد. همچنین تولید جهانی فولاد در ۱۱ ماه نخست سال ۲۰۲۵ به یک میلیارد و ۶۶۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۲ درصد افت را ثبت کرده است؛ کاهشی که بیانگر تداوم رکود نسبی در بازار جهانی فولاد است.
به گفته فعالان صنعت فولاد؛ رتبه دهم ایران در صنعت فولاد نشان میدهد کشورمان از فرانسه و ایتالیا و دیگر کشورهای اروپایی مدعی صنعتی، پیشی گرفته است به طوری که سال گذشته صادرات زنجیره فولاد کشور ۷ میلیارد دلار بود و این امر نشان دهنده قدرت ایران در تولید و صادرات این محصول راهبردی است.
اما با وجود رشد تولید و صادرات در صنعت فولاد؛ فعالان و تولیدکنندگان این صنعت انتقاداتی در خصوص خامفروشی دارند و معتقدند باید از این امر جلوگیری شود، زیرا فرآوری داخلی مواد اولیه به جهش هر چه بیشتر و ارتقای جایگاه جهانی ایران در این صنعت کمک میکند، به گفته رضا شهرستانی عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد: در هشت ماهه امسال، صادرات حدود ۲۰ میلیون تن مواد اولیه خام (سنگ، کنسانتره و گندله) با ارزش افزوده ناچیز صورت پذیرفته است؛ در حالی که با ممانعت از این صادرات و فرآوری داخلی، امکان دستیابی به ارزش افزوده حداقل ۶ تا ۱۰ برابری برای کشور وجود دارد.
مجموع این دادهها نشان میدهد در حالی که تولید فولاد در سطح جهانی با روندی نزولی مواجه است، ایران با حفظ رشد تولید و افزایش سهم منطقهای، توانسته جایگاه خود را در میان تولیدکنندگان بزرگ تثبیت کند. استمرار این موقعیت، مستلزم مدیریت چالشهایی نظیر ناترازی انرژی، توسعه زیرساختها، افزایش بهرهوری و تقویت صادرات خواهد بود؛ عواملی که میتوانند نقش فولاد ایران را در معادلات آینده بازار جهانی پررنگتر کنند.
گزارش از هدی ذکاء دادگستر خبرنگار صنعت خبرگزاری صدا و سیما