ونزوئلا ؛انتخابات رياست جمهوري و رويکرد مخالفان

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا وسيما ؛ در حالي که قرار است انتخابات رياست جمهوري ونزوئلا در پايان ماه آوريل برگزار شود، مخالفان دولت ونزوئلا به شدت دچار اختلاف شده اند.
در حالي که برخي از رهبران مخالفان دولت ونزوئلا دست به دامان کشورهاي راستگراي منطقه امريکاي لاتين شده اند، تا نيکولاس مادورو، رئيس جمهوري ونزوئلا و ديگر مقامات اين کشور را در نشست هاي منطقه اي دعوت نکنند، برخي ديگر از رهبران آنها با نمايندگان دولت ونزوئلا در سانتا دومينگو، پايتخت دومينيکن بر سر ميز مذاکره نشسته اند.
هيات مذاکره کننده مخالفان دولت ونزوئلا مي دانند که هم پيمانان آنها با دست دراز کردن به سمت آمريکا و اتحاديه اروپا، بيش از پيش مردم ونزوئلا را از خود دور مي کنند.
در اين مقاله، به اين پرسش پاسخ داده خواهد شد که ريشه اختلافات به وجود آمده ميان مخالفان دولت ونزوئلا چيست و چه سناريوهايي براي آينده ونزوئلا وجود دارد؟

از ائتلاف تا اختلاف
ائتلاف مخالفان دولت ونزوئلا براي اولين بار پيش از انتخابات مجمع ملي در ونزوئلا اعلام موجوديت کرد. اين ائتلاف با عنوان "کميته اتحاد دموکراتيک"( Democratic Unity Committee ) توانست به يک پيروزي تعيين کننده و سرنوشت ساز در انتخابات مجمع ملي دست يابد و دو سوم کرسي هاي پارلمان را به دست آورد. در آن زمان نگاه مثبت افکار عمومي در ونزوئلا به نيکولاس مادورو، وارث انديشه هاي سوسياليستي و ملي گرايانه هوگوچاوز، به سي درصد رسيده بود.
مخالفان همان ائتلاف را در مجمع ملي حفظ کردند و با اتکا به رايي که به دست آورده بودند، به رويارويي با دولت مادورو به منظور سرنگون کردن دولت روي آوردند.

کشمکش ميان دولت ونزوئلا و مخالفان حدود يک سال و نيم طول کشيد و آنها براي دست يافتن به اهداف خود به همه راه هاي قانوني و غيرقانوني متوسل شدند. تحريک براي برگزاري تظاهرات ضد دولتي و تلاش براي به خشونت کشيدن درگيري هاي خياباني و حتي توسل به آمريکا از جمله اين اقدامات بود.
دولت ونزوئلا براي محدود کردن قدرت مخالفان دولت طرحي را براي تشکيل مجلس موسسان به منظور انجام اصلاحات تصويب کرد. انتخابات در سي ام ژوئيه 2017 برگزار شد. حزب مخالف دولت اين انتخابات را تحريم کرد و حتي آمريکا و اتحاديه اروپا در اقدامي مداخله جويانه، نتايج آن را زير سئوال بردند.
با اين وجود، مجلس موسسان با 545 عضو که عمدتا از طرفداران چاوز بودند، تشکيل شد. ميزان مشارکت در انتخابات 41 درصد بود و مخالفان همين مساله را بهانه کرده و حتي معتقد بودند که همين تعداد اعلام شده نيز درست نيست و ميزان مشارکت پايين تر بوده و به همين دليل اين مجلس فاقد مشروعيت است.
مخالفان براي انتخابات منطقه اي در پانزده اکتبر که فرمانداري هاي 23 ايالت ونزوئلا انتخاب مي شدند، به شدت و به طور گسترده تبليغ کردند، اما نتايج انتخابات مخالفان را بسيار شگفت زده کرد. طرفداران دولت در هجده ايالت پيروز شدند. در آن انتخابات طبق گزارش هاي مراکز رسمي و تاييد ناظران انتخاباتي، 61 درصد واجدين شرايط شرکت کرده بودند که به گفته مادورو بالاترين ميزان مشارکت در انتخابات پانزده سال گذشته بود.
در سال 2014 که مخالفان ائتلاف خود را تشکيل دادند، فقر در ونزوئلا 41 درصد بود، در حالي که در زمان برگزاري انتخابات در سال 2017، براساس ارزيابي هاي دولت ونزوئلا فقر به 81 درصد رسيده بود.
برخي نقاط ونزوئلا با کمبود شديد غذا مواجه بود و نرخ تورم به ارقام نجومي رسيده بود. مخالفان دولت بر نابساماني هاي اقتصادي و تاثير آن بر انتخابات به شدت حساب باز کرده بودند، اما عملا محاسبات آنها اشتباه بود.
تا زمان برگزاري انتخابات منطقه اي در ونزوئلا در پانزدهم اکتبر 2017، آنها اين گونه وانمود مي کردند که در بسياري از مسائل اتفاق نظر دارند. هارولد تينکوناس، در مقاله اي که در انديشکده بروکينگز منتشر شد، دليل شکست مخالفان را سياست هاي مادرور و تغيير قواعد بازي توسط او مطرح کرده است. از ديدگاه وي، برگزاري انتخابات مجلس موسسان، برنامه ها و طراحي هاي مخالفان را با اخلال جدي مواجه کرد. وي همچنين به وجود آمدن اختلاف و تفرقه ميان مخالفان را اصلي ترين دليل شکست هاي مخالفان دانسته است. اما اين اختلافات چه بود؟

پراکندگي مواضع مخالفان
اختلافات ميان مخالفان دولت ونزوئلا را مي توان در دو بعد داخلي و خارجي بررسي کرد. از منظر داخلي، بزرگترين عامل اختلاف در ائتلاف مخالفان دولت، اقناع نشدن مردم براي همراهي با آنها بود. مخالفان به پشتوانه رسانه هاي قدرتمند و شرکت هاي معظمي که در اختيار داشتند، تلاش کردند با ايجاد بي ثباتي در اقتصاد ونزوئلا، در معيشت مردم اختلال ايجاد کنند تا آنها را از دولت رويگردان کنند.
اما مهترين عامل به خود مخالفان بازمي گردد که طيف وسيعي از ديدگاه هاي مختلف از طرفداران سوسياليسم تا سياست هاي نئوليبراليستي را به اجبار تحت عنوان يک ائتلاف گرد هم آورد.
به محض ظهور اولين نشانه هاي شکست در مقابل دولت، پيوندهاي اين ائتلاف به تدريج سست شد و نهايتا پس از شکست در انتخابات اکتبر به اوج خود رسيد.
به طوريکه چهار فرمانداري که از ائتلاف مخالفان انتخاب شده بودند، حاضر شدند بدون توجه به ديدگاه هاي رهبران حزب در مجلس موسسان ونزوئلا سوگند بخورند؛ نهادي که پيشتر آن را غيرقانوني و فاقد مشروعيت مي دانستند. حضور اين چهار فرمانده به معناي پايان ائتلاف اتحاد دموکراتيک بود.
از آن پس مخالفان آشکارا دو دسته شدند و برخي به پاي ميز مذاکرات در دومينيکن پيوستند و برخي ديگر نيز به تحرکات خود در توسل به قدرت هاي خارجي براي تاثيرگذاري بر شرايط داخلي ونزوئلا ادامه دادند.
اقدامات مداخله جويانه آمريکا مهمترين عامل خارجي رويگرداني مردم ونزوئلا از مخالفان بود. دونالد ترامپ، رئيس جمهوري ونزوئلا حتي اين کشور را به حمله نظامي تهديد کرد. همچنين
اتحاديه اروپا بويژه اسپانيا و فرانسه نيز به تاسي از آمريکا به حمايت هاي مداخله جويانه از مخالفان دولت مبادرت کردند، اقدامي که شرايط و جايگاه مخالفان در ونزوئلا را بيش از پيش متزلزل کرد.
اتحاديه اروپا همچون آمريکا، تحريم هايي را عليه ونزوئلا اعمال کرد تا دولت را براي تسليم شدن در مقابل مخالفان تحت فشار قرار دهد. دشمني آشکار اسپانيا عليه ونزوئلا تا آنجا پيش رفت که دولت اين کشور، اسپانيا را عاملي براي برهم زدن مذاکرات و ايجاد خشونت در ونزوئلا توصيف کرد و با عنصر نامطلوب ناميدن سيلوا فرناندز، سفير اسپانيا در ونزوئلا، وي را از خاک اين کشور اخراج کرد.
امانوئل ماکرونف رئيس جمهوري فرانسه نيز بارها دولت ونزوئلا را به نقض دموکراسي متهم کرده و خواستار اعمال تحريم هاي بيشتر اتحاديه اروپا عليه ونزوئلا شد.
برخي کشورهاي منطقه آمريکاي لاتين از جمله کلمبيا، پرو، آرژانتين و برزيل به آشوب ها و بي ثباتي ها در ونزوئلا دامن مي زدند و رسانه هاي آنها با پخش گزارش هاي متعدد، مردم را به تظاهرات عليه دولت و يا برگزاري اعتصاب دعوت مي کردند.
اما در نهايت مردم ونزوئلا در انتخابات اکتبر نشان دادند که فريب اين تبليغات رسانه اي را نخورده اند و مخالفان را منشا بسياري از مشکلات در اين کشور مي دانند. مساله اي که در نهايت منجر به بروز شکاف جدي در ميان مخالفان دولت شد.

سناريوهاي پيش رو
دولت نيکولاس مادورو تصميم گرفت انتخابات را زودتر از موعد مقرر برگزار کند، اقدامي که با مخالفت جدي مخالفان دولت و همچنين آمريکا و اتحاديه اروپا مواجه شد. اين در حالي است که تعيين زمان انتخابات امري کاملا حاکميتي و داخلي است و کشورهاي ديگر نمي توانند درباره آن اعلام نظر کنند.
مساله ديگر در انتخابات ونزوئلا، ممنوعيت حضور برخي احزاب و چهره هاي مخالفان که به نوعي در آشوب ها و بي ثباتي هاي سه سال گذشته دست داشتند، است که با واکنش جامعه جهاني مواجه شده است. در حالي که حتي در آمريکا نيز مخالفاني که اقدام مجرمانه انجام بدهند از اکثر حقوق مدني خود و حتي در مواردي از حق راي دادن نيز محروم مي شوند.
درباره برگزاري انتخابات و نتايج آن چهار سناريو مي توان ترسيم و تبيين کرد:

1- مخالفان دولت ونزوئلا انتخابات را تحريم مي کنند. نتيجه آن پيروزي نيکولاس مادورو در انتخابات البته با مشارکت ضعيف خواهد بود.

2- مخالفان دولت ونزوئلا ائتلاف جديدي تشکيل داده و چهره اي جديد را به مردم معرفي خواهند کرد و با تبليغات رسانه اي قدرتمند از وي حمايت خواهند کرد. در اين صورت مشارکت در انتخابات افزايش خواهد يافت، اما با توجه به فرصت کمي که تا زمان برگزاري انتخابات وجود دارد، احتمال پيروزي نامزد مخالفان بعيد به نظر مي رسد.

3- مخالفان دولت ونزوئلا براي لغو انتخابات، به دولت هاي خارجي و نهادهاي بين المللي متوسل مي شوند. در اين شرايط ممکن است فشارهاي بين المللي از جمله تحريم ها عليه دولت افزايش يابد و حتي دولت مجبور به مذاکره با مخالفان براي تاخير در برگزاري انتخابات شود. البته متوسل شدن مخالفان دولت ونزوئلا به ديکتاتورهاي منطقه مي تواند موقعيت آنها را هم در ونزوئلا و هم در سراسر آمريکاي لاتين بيش از پيش متزلزل کند.
4- سناريوي آخر هم اين است که مخالفان دولت ونزوئلا در همين حالت پراکنده و کم اثر باقي بمانند و عملا تسليم شرايط و وضعيت موجود شوند. در اين شرايط باز هم به نظر مي رسد، مادورو برنده انتخابات خواهد بود.

جمع بندي
به طور کلي به نظر مي رسد آمريکا و سپس اروپا بزرگترين بازنده تحولات آينده در ونزوئلا باشند. در مرحله بعدي نيز کشورهاي راستگراي منطقه قرار دارند که به شدت به حمايت هاي آمريکا وابسته شده اند و سياست هاي کاخ سفيد در منطقه را دنبال مي کنند، حتي اگر اين سياست ها بر خلاف منافع ملي کشور و مردمشان باشد.
=========================================
نويسنده : تهمينه بختياري - کارشناس سياست در آمريکا .
.